ZELFBESCHIKKING
In mijn visie op zelfbeschikking heeft kiezen een belangrijke plek; vandaar de volgende stelling: "Aan elk kiezen gaat de beslissing tot keuze maken, bewust of onbewust, vooraf."
Kiezen doet elk mens; maar is elk mens zich dat ook bewust? Intuïtief kiezen of weloverwogen. Kiezen in goede of in slechte tijden. Het maakt nogal een verschil.
Maar altijd kiezen binnen de marges van de mogelijkheden van de situatie, de omstandigheden. Toch blijken die marges bij zorgvuldige en bewuste keuze, soms breder dan in eerste instantie gedacht.
Maar ook keuzes ontlopen is een vorm van kiezen, een vorm van zelfbeschikking. Vaak worden keuzes ontlopen, beslissingen niet genomen uit angst voor het nemen van verantwoordelijkheid. Menigeen schuift graag verantwoordelijkheid voor (onaangename) consequenties op andermans bordje, of op omstandigheden.
Om een bewuste keuze te kunnen maken zal een mens de noodzaak van het kiezen, het nemen van een beslissing, onder ogen moeten zien. De verantwoordelijkheid voor de - al dan niet voorziene - consequenties op zich moeten nemen. Ook dat is een aspect van zelfbeschikking.
Bijvoorbeeld degene die zich bij een geloofsgemeenschap of sekte aansluit, kiest ook. De keuze om het zelfbeschikkingsrecht over te dragen aan een hogere macht is ook een vorm van zelfbeschikking, hoe paradoxaal dit ook moge klinken.
Naar mijn mening komt de ultieme vorm van zelfbeschikking neer op het recht om nee te mogen zeggen. Nee tegen een gearrangeerd huwelijk; nee tegen een opgelegd geloof; nee tegen een voorgestelde behandeling, en uiteindelijk nee tegen het leven, hoe wrang dit soms ook uitpakt.
Echte zelfbeschikking gaat niet over kinderlijk koppig willen. Volwassen zelfbeschikking gaat over keuzes maken binnen gegeven mogelijkheden.
Dit artikel is gepubliceerd, als Intermezzo II, in: "ZELF over het levenseinde BESCHIKKEN" door Ton Vink; Damon 2008